تبلیغات 
معرفت شناسی از دیدگاه حکمت متعالیه - حجت الاسلام حسن معلمی
مسائل معرفتشناسی در گذشته یکی از مباحث ضمنی در فلسفة اسلامی بوده است و هیچگاه هستة مرکزی مباحث فلسفه اسلامی نبودهاست. فلاسفه معاصر همچون مرحوم علامه نیز که بدان اهتمام داشتند، به عنوان مقدمهای بر مباحث فلسفی آن را مطرح ساختهاند. ولی با توجه به شبهات مختلف معرفتشناسی به نظر میرسد اکنون ضروری است که کتب و مقالات مستقلی در این باره نوشته شود و شبهات و مکاتب مخلتف در این زمینه مطرح و نقد و بررسی شوند. یکی از کارهای مهم و لازم در این زمینه، بررسی دیدگاه فلاسفة بزرگ اسلامی و میزان پاسخگوئی آنها به شبهات موجود و بررسی نقاط قوت و ضعف پاسخهاست.
این نوشتار به بررسی معرفتشناسی از دیدگاه ملاصدرا میپردازد و به لحاظ رعایت اختصار در این بررسی فقط دربارة بعضی از مسائل کلیدی معرفتشناسی بحث میشود.
گزارش فصل اول و دوم از کتاب : تاریخ فلسفه ، نوشته ویل دورانت (3)
دورانت ، ویلیام جیمز . تاریخ فلسفه . ترجمه عباس زریاب . تهران : شرکت انتشارات علمی فرهنگی . ویرایش سوم . 1373
گزارش فصل اول و دوم از کتاب : تاریخ فلسفه ، نوشته ویل دورانت (2)
دورانت ، ویلیام جیمز . تاریخ فلسفه . ترجمه عباس زریاب . تهران : شرکت انتشارات علمی فرهنگی . ویرایش سوم . 1373
گزارش فصل اول و دوم از کتاب : تاریخ فلسفه ، نوشته ویل دورانت (1)
دورانت ، ویلیام جیمز . تاریخ فلسفه . ترجمه عباس زریاب . تهران : شرکت انتشارات علمی فرهنگی . ویرایش سوم . 1373
گزارشی از مقاله لوئیس هاپ واکر با عنوان " دین به زندگی معنا می بخشد "
هاپ واکر ، لوئیس ،" دین
به زندگی معنا می بخشد" ، ترجمه اعظم پویا ، نقد و نظر
، بهار و تابستان 82 ، شماره 29 و 30 ، صص 141 تا 148
نفوذ اگزیستانسیالیسم در صنعت سینما .
هر اندیشه و فلسفه ای از عناصری اساسی تشکیل شده كه جهت فهم درست آن ناچار به مرور و بررسی خواستگاه تاریخی و جغرافیایی شكل گیری آن اندیشه خواهیم بود . .یكی از زمینه های شیوع فلسفه یا فلسفه های اگزیستانس شرایط خاص دوران جنگ جهانی دوم و پس از آن است . بروز وحشت و دلهره و ناامنی های روانی و احساس یاس و پوچی وبی ارادگی در اروپای دوران جنگ و پس از آن بستری مناسب برای گسترش چنین فلسفه ای فراهم كرده (1) وجود چنین فضایی ، اظطراب و دلهره و نگرانی را از عناصر تشكیل دهنده و اساسی اگزیستانسیالیسم قرار داده .در فضای فكری اگزیستانس فارغ از تقسیم بندی های الهی و الحادی ، عنصر اصالت فرد آدمی ، نقش اصلی را ایفا می كند .
اگزیستانسیالیسم به گونه ای فزاینده پا را از حدود فلسفی خویش فراتر برده و تا حدودی زندگی ما را تحت نفوذ نسبی خود قرار داده است . الهیات ، اخلاق ، حقوق ، اقتصاد ، علوم مدیریت و علوم اجتماعی ، پزشكی ، و حتی شاخه های دیگر فلسفی از قلمرو گسترانی و نفوذ این اندیشه متاثر گردیده اند . این نفوذ چند سالی است كه خود را در صنعت سینما متجلی ساخته و فیلم هایی سینمایی ساخته شده كه به نحوی حكایتگر نگرانی های انسان اگزیستانسیالیست است .
بی تردید امروزه اگزیستانسیالیم از جمله تاثیرگزارترین رویکردهای فلسفی در صنعت سینما است . اظطراب ، دلهره و ترس به تبع ورود اگزیستانس به فضای سینما ، وارد شد و اثر گذار گشت . غلبه تكنولوژی و ماشین بر انسان دیر بازی است كه ذهن فلاسفه اگزیستانس را به خود مشغول داشته است . این دل نگرانی آنجاست كه انسان تا اندازه ای پیشرفت خواهد كرد كه خود اسیر ساخته خویش گشته ، و بیم نابودی او خواهد رفت . فضای جنگ برای بقاء نوع میان انسان و ماشین ، صحنه ای است كه برخی از فلاسفه ترسیم میكنند . اما این نگرانی تا چه حد توانسته است تاثیر واقعی خود را نمایان سازد و تا چه حد واقعی است ؟ از فیلم هایی كه فضای فكری اگزیستانسالیستی در آن حكمفرما است می توان به "من روبات هستم "(2) ، " ماتریكس "(3) ، " نابودگر "(4) و " تغییرشكل دهنده ها "(5) اشاره داشت . اگر موفق به دیدن این فیلم ها شده باشید خواهید دید كه عناصر بصری - جدا از نقش داستان فیلم – چنان تاثیر گذارند كه بیننده را كاملا در اختیار خود قرار می دهند .
جلوه های تصویری در این فیلم ها كه توسط كامپیوتر ها و ابر كامپیوتر ها و نرم افزارهای فوق حرفه ای ساخته شده اند ، مرز میان خیال و واقعت را در هم شكسته و تشخیص آن را نا ممكن ساخته است . آنچه كه در ساخت و تولید این گونه فیلم ها مهم و قابل تامل است سهم غیر قابل وصف تكنولوژی در اخطاری است که از ناحیه خود اگزیستانسیالیست ها علیه تكنولوژی داده شده است.
نگرانی انسان معاصر از آینده تكنولوژیك دنیا از یك سو و جهش جنون آمیز در استفاده از عناصر تكنولوژیك از سوی دگر ، ما را به این فكر وا می دارد كه آیا در پس این بیمناكی واقعیتی نهفته است ؟ كه اگر چنین باشد مسلما نتیجه ی آن كنترل حساب شده و حركت دقیق و برنامه ریزی شده در استفاده از تكنولوژی و نزدیكی هرچه بیشتر با طبیعت خواهد بود . و یا اینكه این خطر را جدی ندانسته و پرداختن به آن را صرفا از سر تفنن و تفلسفی غیر واقع و غیر متعهدانه می پندارد .
غفلت از طبیعت ، و حیات واقعی و دوری از اصول انسانی خطری به مراتب جدی تر از تكنولوژی منحرفی است كه ما را با خود به ناكجا آباد خواهد برد . امروز مثله كردن پیكرقدسی آدمی ، در فیلم های ژانر وحشت ، به امری عادی بدل گشته ، كه نشانگر توحش مدرن انسان معاصر است ، بطور جدی اینگونه مسائل است كه ما را تهدید می كند و ما همچنان دل نگران توطئه ماشین هایی هستیم كه بر فرض وقوع ، ناشی از انحراف در مسیر پیشرفت تكنولوژیك است .
مثل اگزیستانسیالیست ها و همفکران آنها که خواستار ورود ایده ها و دغدغه های خاص فضای فکری اگزیستانس به دنیای سینما هستند ، مثل محكوم به اعدامی است كه طناب دار خویش را با تمام لذت و دقت می بافد در حالی كه می داند فردا اعدام خواهد شد .
پی نوشت ها :
......................................
1 – بیات ، عبد الرسول و دیگران . فرهنگ واژه ها ،قم ، موسسه اندیشه و فرهنگ دینی ، 1381 ، ص 27
2 – I ROBOT
3 – MATRIX 1-3
4 – TERMINATOR 1-4
5 – TRANSFORMERS 1-2
سید علی شمسی .
استفاده از این مطلب تنها با ذکر نویسنده بلامانع است